GIS
na Żylecie

„Gdy tylko wyświetlono chmurę punktów na ekranie komputera, zaginione miasto było widać jak na dłoni”. „Zespół naukowców dokonał niesamowitego odkrycia w Puszczy Białowieskiej nieznanych dotąd obiektów związanych z dawną działalnością człowieka”. M.in. takie doniesienia można było przeczytać w ostatnich latach w portalach informacyjnych. Kilkanaście lat temu międzynarodowy zespół archeologów natrafił w kambodżańskiej dżungli na ruiny nieznanego dotychczas miasta sprzed dwunastu wieków. Podobnie, kilka lat temu w Puszczy Białowieskiej interdyscyplinarny zespół badawczy przeanalizował ślady ludzkiej działalności, dotąd nieodkryte. Dlaczego dopiero teraz? Wszystko dzięki technologii lotniczego skaningu laserowego, która w ciągu ostatnich dwóch dekad znalazła szerokie zastosowanie wśród badaczy przeszłości. Niektóre tereny naszego kraju, a szczególnie te bardziej zalesione, przez długi czas nie wydawały się interesującymi dla poszukiwaczy śladów przeszłości. Teraz ślady te można oglądać na monitorze komputera prawie jak na dłoni. W trakcie warsztatów nie tylko zapoznasz się z przykładami zastosowań lotniczego skaningu laserowego, ale także samodzielnie poszukasz śladów przeszłości w krajobrazie. W tym celu wybierzesz się wirtualną podróż na górę Grojec koło Żywca.

Geocaching - to gra terenowa dla użytkowników GPS polegająca na poszukiwaniu "skarbów" ukrytych przez jej innych uczestników najczęściej pod wskazanymi dokładnie współrzędnymi geograficznymi. Miejsce ukrycia może też być zaszyfrowane za pomocą np. zagadki, którą należy rozwiązać, by dotrzeć do celu…

„Skarby” to tzw. skrzynki lub kesze, które zostały odpowiednio zabezpieczone. Zawierają one dziennik znalezień oraz drobne fanty, którymi wymieniają się kolejni znalazcy.

Warsztaty będą polegały na zapoznaniu uczestników z podstawowymi wiadomościami dotyczącymi działania systemu GPS (Global Positioning System) a także odnalezieniu ukrytych przy Instytucie Nauk o Ziemi skrzynek (za pomocą odbiorników GPS lub za pomocą własnych smartphonów wyposażonych w system GPS i Internet).

Zajęcia mają w prosty i przyjazny sposób pokazać uczniom: – jak współcześnie wykonuje się mapy? – co to jest GIS i do czego służy?

Warsztaty odbędą się przy komputerach z użyciem aplikacji ArcGIS Online, którą uczniowie mogą również wykorzystać na zajęciach w szkole jak i w domu.Uczestnicy będą mieli okazję do samodzielnego zmierzenia się z próbą stworzenia mapy zagrożeń geologicznych świata, co może okazać się ciekawym doświadczeniem i pomoże im zrozumieć, że cyfrową mapę tematyczną wcale nie tak trudno jest zrobić :). Uaktualnimy też dane o najnowsze trzęsienia Ziemi. Sprawdzimy, gdzie i z jaką siłą występowały trzęsienia wczoraj i w czasie ostatniego miesiąca. Na koniec udostępnimy mapę w sieci robiąc swój własny geoportal.

Celem warsztatów będzie przekazanie podstawowej wiedzy na temat cyfrowych modeli terenu – czym są, do czego służą, gdzie można je znaleźć i do czego są używane współcześnie przez przyrodników? Zajęcia będą miały formę krótkiego wprowadzenia teoretycznego w formie prezentacji, a następnie samodzielnego odkrywania dostępnych w internecie modeli terenu pod okiem prowadzącego.

Warsztat pokazujący, w jaki sposób nowoczesne technologie geoinformacyjne mogą służyć do obserwacji i analizy środowiska. Uczniowie pracują z GIS, geoportalami i ogólnodostępnymi danymi przestrzennymi, ucząc się wyszukiwać, porównywać i interpretować informacje dotyczące m.in. rzek, pogody, jakości powietrza, lasów czy zmian zachodzących w najbliższej okolicy. Zajęcia mają praktyczny charakter i pokazują, że do wielu obserwacji środowiska wystarczy komputer, dostęp do internetu i odpowiednio dobrane narzędzia.

Zajęcia poświęcone zmianom zachodzącym w kriosferze oraz ich znaczeniu dla klimatu i gospodarki wodnej. Uczniowie analizują dane, obrazy satelitarne i materiały pokazujące zanik lodowców, pokrywy śnieżnej oraz lodu morskiego, a następnie próbują powiązać procesy obserwowane w skali globalnej z sytuacją w Polsce i na Śląsku. Warsztat pomaga zrozumieć, dlaczego zmniejszająca się ilość śniegu i lodu ma znaczenie nie tylko dla obszarów polarnych, ale także dla zasobów wodnych, suszy i funkcjonowania lokalnego środowiska.

Warsztat terenowo-stacjonarny poświęcony zjawisku miejskiej wyspy ciepła i temu, jak różne elementy przestrzeni wpływają na temperaturę. Uczniowie, wykorzystując kamerę termowizyjną, sprawdzają, które powierzchnie nagrzewają się najmocniej, jak działa cień oraz jaką rolę w łagodzeniu upałów odgrywa zieleń. Zebrane w terenie pomiary stają się punktem wyjścia do analizy warunków panujących w najbliższym otoczeniu i rozmowy o tym, w jaki sposób miasta mogą lepiej przystosowywać się do coraz częstszych fal upałów.

Jak wykorzystać dane statystyczne do tworzenia map tematycznych? Podczas warsztatów uczestnicy poznają podstawy pracy z programem QGIS i krok po kroku przygotują własny kartogram. Warsztaty obejmą pracę z warstwami wektorowymi, edycję tabel atrybutów, wprowadzanie danych statystycznych oraz tworzenie wizualizacji z wykorzystaniem symbolizacji stopniowej. Uczestnicy nauczą się dobierać klasy i kolory, interpretować przestrzenne zróżnicowanie przedstawianych zjawisk, a także przygotowywać mapę do wydruku z tytułem, legendą i podziałką liniową. To praktyczne spotkanie pokaże, jak łączyć dane statystyczne z informacją przestrzenną i wykorzystywać mapy tematyczne w edukacji, rozwijając u uczniów umiejętność analizy danych, dostrzegania zależności przestrzennych i krytycznej interpretacji informacji.

Hydroportal, prowadzony przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, to bogate źródło danych i informacji o wodach, które może stać się inspirującym narzędziem do zdobywania nowej wiedzy w czasie lekcji. Od tego roku dostępna jest nowa odsłona aplikacji, oferująca jeszcze więcej możliwości odkrywania, analizowania i wykorzystywania danych przestrzennych. Podczas warsztatów uczestnicy poznają najważniejsze funkcje Hydroportalu oraz odkryją bogactwo dostępnych warstw tematycznych i ich potencjał edukacyjny. Dowiedzą się, jak wyszukiwać i selekcjonować dane, łączyć różne informacje oraz dodawać własne warstwy i korzystać z usług sieciowych. Nie zabraknie praktycznych przykładów pokazujących, jak wykorzystać Hydroportal na lekcjach, by rozwijać umiejętność analizy map, interpretowania danych przestrzennych i lepszego rozumienia zjawisk związanych z wodą i środowiskiem.

Podczas zajęć będzie można dowiedzieć się do czego służy Stacja Czytania Krajobrazu, jak bardzo różnorodny jest krajobraz Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, a także zidentyfikować współczesne i historyczne elementy krajobrazu. Na zajęciach wykorzystane zostaną zamieszczone na Stacji tablice dotyczące badań krajobrazu.

Warsztaty dla studentów.

W ramach warsztatów studenci zapoznają się z praktycznymi aspektami definiowania historycznych parametrów układów odniesień przestrzennych (CRS), analizy kartometrycznej przy wykorzystaniu wtyczki QMapAnalyst oraz nadawania georeferencji skanom map dawnych. W pracy wykorzystywane będą możliwości programu QGIS i jego wtyczek, serwisu Mapster/MapyWIG oraz dawne katalogi punktów triangulacji.